Tijdens een vakantie in Egypte raakt Joy (27) bevriend met een lokale gids. Ze start een inzamelingsactie voor hem en haalt een mooi bedrag op. Alleen belandt dat geld nooit bij hem.
“Hamza ontmoette ik tijdens een groepsreis in Egypte, waar hij onze gids was. Ik was nieuwsgierig naar hem, naar zijn leven. In die tijd was Egypte redelijk vooruitstrevend, maar een ongetrouwde man en vrouw die veel samen optrokken, dat was niet gebruikelijk. We hielden afstand in het openbaar, maar tijdens de lange busritten raakten we aan de praat. Vaak zat ik dan voorin, naast hem. We praatten over zijn leven daar en over mijn leven in Nederland. Even dacht ik zelfs dat ik verliefd op hem was, maar na een kus moesten we allebei lachen. Dit was geen verliefdheid, maar gewoon vriendschap.
Zijn vader was overleden. Hij woonde samen met zijn moeder en broers en zijn hele salaris ging naar het gezin. Tijdens het luisteren dacht ik: dit is zo oneerlijk. Zelf had ik net mijn studie afgerond, een baan, perspectief. Hij niet. Ik wilde iets voor hem doen. Helpen. Dat past ook bij mij. Samen maakten we een plan. Hij had een laptop nodig, een andere telefoon, dingen waarmee hij zijn werk beter kon doen. Op mijn telefoon maakte ik een lijstje. Hamza’s gezicht lichtte op toen ik voorstelde om geld voor hem in te zamelen. Nog diezelfde dag maakte ik een online inzamelpagina aan en stuurde die naar vrienden, familie en bekenden. Ook postte ik erover op Instagram.”
Nieuwe problemen
“De reacties waren warm. Mensen vonden het mooi wat ik deed. Binnen een paar dagen na mijn terugkomst in Nederland stond er al zo’n € 1.500 op de teller. Via WhatsApp hield ik contact met Hamza. Ik merkte dat de toon van het gesprek langzamerhand veranderde. Hij begon over nieuwe problemen. Zijn moeder had ook geld nodig. Andere familieleden ook. Het werd vager. Dwingender. En toen voelde ik voor het eerst twijfel: word ik hier gebruikt?
De inzamelingsactie sloot ik toen het doel bereikt was. Het geld werd op mijn rekening gestort. Ik had net mijn eigen woning, een studieschuld, vaste lasten. En ineens stond daar dat bedrag op mijn rekening. Ik wist dat ik het naar Hamza moest overmaken, maar ik voelde weerstand. Omdat ik het niet meer vertrouwde. Toen hij keer op keer om het geld vroeg, raakte ik in paniek en blokkeerde hem op WhatsApp. Niet uit boosheid, maar uit onvermogen. Hij mailde me nog een paar keer, maar ik durfde niet te reageren. Ik schaamde me. Want ik had het anders kunnen doen. Eerlijker.”
‘Ik schaamde me kapot’
“Beetje bij beetje begon ik het geld voor mezelf te gebruiken. Eerst kleine bedragen. Boodschappen. Een rekening. Dingen die ik toch al moest betalen. Ik hield het bij, met het idee: ik maak het later goed. Maar later kwam niet. Ik voelde me slecht erover. Niet alleen tegenover hem, maar ook tegenover de mensen die hadden gedoneerd. Zij dachten dat ze iets goeds hadden gedaan. En dat hadden ze ook. Alleen ik maakte het niet waar.
Ik vertelde niemand wat er was gebeurd en liet iedereen denken dat alles goed was gegaan. Dat voelde misschien nog wel het ergst: geprezen worden om iets wat je niet had waargemaakt. Een keer vroeg een vriendin hoe het met Hamza ging. Goed, antwoordde ik en liep snel naar de keuken om mijn glas drinken bij te vullen. Ik schaamde me kapot.”
Toch nog een kleine donatie
“Natuurlijk had ik andere keuzes kunnen maken. Het geld terugstorten, bijvoorbeeld. Of open kaart spelen. Maar op dat moment voelde het alsof ik vastzat in mijn eigen schaamte. Uiteindelijk heb ik het laatste deel van het geld – zo’n € 400 – gedoneerd aan een organisatie die in Egypte actief is. En daarmee sloot ik dit verhaal voor mezelf af. Ik vertel dit niet omdat ik trots ben op wat ik heb gedaan. Integendeel. Ik vertel dit omdat er vast meer mensen zijn die moeten leven met iets wat ze hebben gedaan waar ze niet trots op zijn. Zelf probeer ik het nu maar te zien als een les. Willen helpen is mooi, maar blijf wel nadenken. De naïviteit is er bij mij nu wel af.”
